Nauðsynlegt að uppfæra áhættumat almannavarna

Fjölgun ferðamanna riðlar öllu – Um nokkuð huglægt mat að ræða

Nauðsynlegt er að uppfæra áhættumat almannavarna, meðal annars vegna mikillar fjölgunar ferðamanna.
Frá slysaæfingu í Hvalfjarðargöngum Nauðsynlegt er að uppfæra áhættumat almannavarna, meðal annars vegna mikillar fjölgunar ferðamanna.

Þörf er á að uppfæra og endurmeta áhættumat almannavarna fyrir landið allt. Sú áhættuskoðun sem lögð er til grundvallar nú er frá árinu 2011 en það er mat almannavarnardeildar Ríkislögreglustjóra að nauðsynlegt sé að hefja yfirferð á því plaggi sem unnið er eftir í dag. Meðal annars valdi gríðarleg fjölgun ferðamanna því að sumir þættir séu ekki rétt metnir.

Málefni almannavarna eru á hendi Ríkislögreglustjóra, sem sér um samhæfingu og framkvæmd aðgerða, á landsvísu og á alþjóðavettvangi. Undir almannavarnadeild embættisins heyrir samhæfingarstöð almannavarna sem er til taks við aðgerðastjórnun í héraði, sem er á höndum lögreglustjóra í hverju lögregluumdæmi. Lögreglustjóri situr einnig í almannavarnarnefndum sem hverju sveitarfélagi er skylt að skipa en þess ber þó að geta að mörg sveitarfélög hafa sameinast um slíkar nefndir. Í landinu er starfandi 21 almannavarnarnefnd og er þeim ætlað að kanna áfallaþol, vinna gerð hættumats og viðbragðsáætlana í héraði í samvinnu við Ríkislögreglustjóra.

Áratugur síðan vinna hófst

Vinna við þá áhættuskoðun sem nú er stuðst við hófst árið 2007 og var að mestu framkvæmd á árunum 2008 til 2011 og tekur hún til þeirra lögregluumdæma sem þá voru í gildi. Um umfangsmikla vinnu var að ræða þar eð ekki hafði áður verið ráðist í slíka gagnaöflun og samantekt í heild. Lagt er mat á náttúruvá, ógnir sem gætu steðjað að umhverfi og heilsu manna og áhættuþætti sem ógnað gætu innviðum og nauðsynlegri starfsemi samfélagsins. Í skýrslunni, sem gefin var út árið 2011, segir í kafla um almannavarnir og viðbúnað á landsvísu að breytingar og hröð þróun í samfélaginu síðustu misseri kalli á frekari stefnumótun í viðbúnaði almannavarnarkerfisins.

Myndi raðast öðruvísi í dag

Lítið hefur hins vegar orðið úr því síðan skýrslan kom út. Rögnvaldur Ólafsson, verkefnastjóri hjá almannavarnadeild Ríkislögreglustjóra, segir að nauðsynlegt sé að ráðast í endurmat á næstunni. Líklega verði það gert á næstu mánuðum.

„Það hefur verið til umræðu að nauðsynlegt sé að uppfæra skýrsluna. Þó að fremur stutt sé síðan hún kom út, aðeins sex ár, og maður skyldi ætla að hlutir eins og náttúruvá taki ekki miklum breytingum á þeim tíma, þá er samt tilfellið að við vitum að sum atriði sem voru metin þarna myndu raðast í aðra áhættuflokka nú. Matið í skýrslunni er að sumu leyti nokkuð huglægt. Þannig má nefna að í mörgum umdæmum var lagt mat á rafmagnsleysi með þeim hætti að það var flokkað í grænan flokk, það er að segja menn höfðu ekki af því áhyggjur. Hið sama má segja um rof á samgöngum, ofsaveður og ófærð, það olli fólki í umdæmunum ekki áhyggjum. En tilfellið er að í áratug, frá aldamótum og til svona 2010, urðu ekki vond vetrarveður svo neinu næmi. Eftir að skýrslan kom út hafa hins vegar komið vond veður, ófærð og rafmagnsleysi, svo líklega myndu menn raða þessum þáttum ofar í áhættumati í dag,“ segir Rögnvaldur og bætir því við að hið sama megi segja um eldgos og hættu af öskufalli. Margir hafi talið að þeir væru ekki á áhrifasvæði slíkra gosa en eldgos í Eyjafjallajökli og einkum í Grímsvötnum hafi fært fólki heim sanninn um að svo væri.

Fjöldinn snertir alla þætti

Þá hefur gríðarleg fjölgun ferðamanna valdið því að þörf er á að uppfæra ýmsa þætti í áhættumatinu. Rögnvaldur bendir til að mynda á að komum skemmtiferðaskipa hafi snarfjölgað og verði slys á sjó þurfi viðbragðskerfi almannavarna að takast á við afleiðingarnar. Þá sé mikil fjölgun ferðafólks á stöðum eins og Hornströndum áhyggjuefni almannavarnaraðila á Vestfjörðum, þar eð engir innviðir eru til staðar á svæðinu og erfitt að komast að verði slys. „Þessi aukni fjöldi ferðamanna eykur álag á allt, bæði vegakerfi, löggæslu, heilbrigðiskerfið og björgunarsveitir. Það hefur bein áhrif á innviðina og snertir í raun á flestum þáttum sem voru metnir í skýrslunni. Aukinn mannfjöldi hefur áhrif á flestum sviðum.“

Athugasemdir

Athugasemdir eru á ábyrgð þeirra sem þær skrá. DV áskilur sér þó rétt til að eyða ummælum sem metin verða sem ærumeiðandi eða ósæmileg. Smelltu hér til að tilkynna óviðeigandi athugasemdir.