Íslendingarnir sem drekka ekki áfengi

Erfiður sjúkdómur – Gjörbreytt líf – Finna ekki fyrir fordómum - 150 daga bið eftir Vogi

Þúsundir Íslendinga hafa hætt að drekka. Flestir fara í meðferð en fjöldi þeirra sem hafa ákveðið að taka upp áfengislausan lífsstíl verður sífellt stærri.

Þessa dagana stendur yfir sala á SÁÁ-álfinum og nær söfnunin hámarki um helgina en álfasalan er mikilvæg tekjuleið fyrir SÁÁ og ljóst að brýnt er að bregðast við löngum biðlistum til að komast í áfengismeðferð á Vogi. Fréttablaðið greindi frá því að allt að 150 daga bið sé eftir að komast í áfengismeðferð á Vogi en á biðlista eru margir mjög veikir einstaklingar og ekki víst að allir lifi þá bið af.

DV ákvað í tilefni álfasölunnar að ræða við fólk sem hefur hætt að drekka áfengi með aðstoð SÁÁ sem og við fólk sem hefur tekið upp áfengislausan lífsstíl og svo aðra sem hafa aldrei bragðað áfengi.


Sigurjón M. Egilsson, ritstjóri og eigandi Miðjan.is, hefur verið án áfengis í rúm 20 ár.

Mynd: DV ehf / Sigtryggur Ari

Hvað varð til þess að þú hættir að drekka?

„Ég var búinn að fá nóg. Vonbrigðin voru stöðug. Oftast fór drykkjan á allt annan veg en ég vildi.“

Hvernig hefur líf þitt breyst eftir að þú hættir að drekka?

„Það hefur gjörbreyst. Alkóhólismi er erfiður sjúkdómur sem leikur fleiri illa en þann veika. Vandamenn og vinir þurfa að þola margt. Mér hefur auðnast að eignast allt annað líf og í raun er ekki hægt að líkja saman þeim tíma sem ég drakk við það sem hefur gerst eftir að ég fékk að vera edrú.“

Er eitthvað sem þú saknar við áfengi eða önnur vímuefni?

„Þessu er fljótsvarað. Nei, alls ekkert.“

Fórst þú í meðferð eða sækir þú AA-fundi?

„Ég fór á Vog og þaðan á Staðarfell. AA-félagar virða nafnleyndina og tala ekki um hvort þeir eru í samtökunum eða ekki. „Nafnleyndin er andlegur grundvöllur allra erfðavenja okkar og minnir okkur á að setja málefni og markmið ofar eigin hag.““

Finnur þú fyrir fordómum frá fólki sem drekkur áfengi?

„Nei, hef aldrei orðið var slíkt.“

Nú eru hundruð manna á biðlista eftir að komast inn á Vog. Finnst þér þurfa að bæta eða styrkja meðferðarúrræði á Íslandi?

„Já, það finnst mér. Það er mikils virði að styðja fólk til annars lífs, og langtum betra. Samfélagið allt hagnast á að sem fæstir séu fastir í drykkjuskap eða annarri vímuefnaneyslu. Áfram SÁÁ.“


Börkur Gunnarsson er rithöfundur, kvikmyndagerðarmaður, blaðamaður og varaborgarfulltrúi. Hann hefur verið án áfengis frá 16. janúar. Spurður hvað hafi orðið til þess að hann hætti að drekka:

Mynd: Úr einkasafni

„Áfengi var bara farið að verða of stór hluti af lífi mínu. Nennti þessu ekki lengur.“

Hvernig hefur líf þitt breyst eftir að þú hættir að drekka?

„Það eru svo sem ekki stórar breytingar, en það er allt eitthvað aðeins betra. Maður sinnir starfi sínu og fjölskyldu aðeins betur, manni líður aðeins betur, maður er aðeins betri í íþróttum, les meira. Svo er gott að geta alltaf verið til staðar, ef vinur eða vandamaður þarf óvænt aðstoð getur maður alltaf stokkið til. En áður var maður oft ófær um að aðstoða enda með viskí eða bjór í blóðinu.“

Er eitthvað sem þú saknar við áfengi eða önnur vímuefni?

„Nei, nema kannski þess hvað ég var faðmgjarn þegar ég var búinn að fá mér bjór. Ég faðma fáa edrú.“

Fórstu í meðferð eða sækir þú AA-fundi?

„Já, ég fór í meðferð og fékk þar mikilvæga fræðslu. Ég hafði alltaf litið þetta léttvægum augum þar sem ég tók aldrei eiturlyf og áttaði mig kannski ekki á alvarleika málsins þar sem þetta var bara bjór og viskí sem eru viðurkennd lyf í samfélagi okkar. En ég áttaði mig á því í meðferðinni að það væri alveg jafn alvarlegt. Ég hætti samt ekki að drekka fyrr en ég tók sjálfur „cold-turkey“ á þetta í janúar en fræðslan frá meðferðinni var mikilvæg til að ná því.“

Finnur þú fyrir fordómum frá fólki sem drekkur áfengi?

„Nei. Ég hef ekki enn fundið fyrir neinum fordómum, hvorki frá fólki sem drekkur eða drekkur ekki.“

Nú eru hundruð manna á biðlista eftir að komast inn á Vog. Finnst þér þurfa að bæta eða styrkja meðferðarúrræði á Íslandi?

„Já. Það er slæmt til þess að hugsa að fólk sem er í vanda þurfi að bíða í hátt í hálft ár til að komast í meðferðarúrræði. Ég var kannski ekki forgangsmál á þessum lista en ég hef kynnst fólki sem var í virkilega slæmum málum en eftir að hafa tekið á sínum málum eftir meðferð á Vogi eru dýrmætar perlur samfélagsins í dag.“


Anna Bentína Hermansen er ráðgjafi hjá Stígamótum og hefur vakið mikla athygli fyrir greinarskrif. Hún setti tappann í flöskuna fyrst árið 1989 og var þá án áfengis í 9 ár.

„Mér fannst góð hugmynd að byrja aftur því ég seldi mér þá hugmynd að ég hefði bara verið unglingur í vanlíðan en ekki með áfengisvandamál. Það kom mjög fljótt í ljós að ég réði ekkert við áfengi. Ég reyndi samt að drekka öðru hvoru í tvö ár en hætti árið 2000 og hef ekki drukkið síðan né neytt hugbreytandi efna.“

Hvað varð til þess að þú hættir að drekka?

„Ég gat ekki drukkið lengur án þess að valda mér miklum skaða og var löngu búin að missa alla stjórn á drykkjunni. Neyslan var orðin að kvöð sem yfirtók allt mitt líf. Vanlíðanin var svo ömurleg að ég gat ekki verið allsgáð en ég gat heldur ekki drukkið nema í mikilli kvöl. Ég var hreinlega komin í þrot og algjöran vítahring. Þess vegna var ekki annað í boði en að fá hjálp.“

Hvernig hefur líf þitt breyst eftir að þú hættir að drekka?

„Ég fór fyrst að lifa eftir að ég hætti að drekka. Það gjörbreyttist á alla vegu. Fyrst fann ég aðallega líkamlegan mun, það er mikið frelsi að vakna alltaf óþunn og muna allt sem ég hafði gert. Fyrir mig voru það forréttindi. Samskipti mín við fólk og sjálfa mig urðu líka mun ánægjulegri. Í neyslu var eg alltaf að flýja, deyfa mig og reyna að lifa af. Í dag lifi ég lífinu.“

Fórstu í meðferð eða sækir þú AA-fundi?

„Ég fór í meðferð og sæki reglulega AA-fundi.“

Finnur þú fyrir fordómum frá fólki sem drekkur áfengi?

„Nei alls ekki.“

Nú eru hundruð manna á biðlista eftir að komast inn á Vog. Finnst þér þurfa að bæta eða styrkja meðferðarúrræði á Íslandi?

„Já, ekki spurning. Við þurfum að mæta betur unga fólkinu og hafa sérstakt meðferðarúrræði fyrir það. Þau fara mun fyrr út í harða neyslu með ömurlegum afleiðingum. Einnig mundi ég vilja sjá meðferð kynjaskipta. Meðferðin mætti líka vera einstaklingsmiðaðri og fjölbreyttari meðferðarform. Það mætti líka leggja meiri áherslu á forvarnir. Til þess að halda úti meðferðarúrræði þarf fjármagn og þess vegna er mikilvægt að styrkja þau úrræði sem eru til staðar. Það er mjög mikilvægt starf sem er unnið hér og skilar sér margfaldlega til samfélagsins.“


Helena Stefánsdóttir kvikmyndagerðarkona hefur verið án áfengis í 12 ár. Hún fór ekki í meðferð en náði að verða edrú með hjálp AA-samtakanna, fékk sér trúnaðarkonu og tók sporin tólf.

„Áfengisneyslan mín var orðin stjórnlaus, vínið stjórnaði mér en ekki öfugt. Auk þess var neyslan farin að taka of mikinn toll og valda mér og fólkinu mínu þjáningu,“ segir Helena og bætir við að líf hennar hafi umturnast þegar hún varð edrú. „Allt varð skýrara og ég varð fær um að taka ábyrgð á lífi mínu auk þess að takast á við aðra sjúkdóma s.s. meðvirkni og þunglyndi.“

Helena kveðst ekki sakna neins við áfengi og finnur ekki fyrir fordómum.

Nú eru hundruð manna á biðlista eftir að komast inn á Vog. Finnst þér þurfa að bæta eða styrkja meðferðarúrræði á Íslandi?

„Mér finnst SÁÁ vera með gamaldags karllægt viðhorf sem mætti breytast. Mér finnst líka skorta á heildræna sýn í samfélaginu á fíknir, þ.e. að málin séu sett í stærra samhengi. Oft eru áföll, öryggis- og tengslaleysi á barnsaldri valdur að fíknisjúkdómum. Samfélagið skortir forvarnarkerfi og það viðhorf að fíknisjúkdómar séu mögulega afleiðing áfalla og tengslaleysis á uppvaxtarárum. Það þarf að afglæpa fíknisjúkdóma og breyta refsikerfinu þannig að fíklar fái viðunandi meðferð og viðhorf.“


Jökull Ingason Elísabetarson, stærðfræðingur og knattspyrnumaður, hefur aldrei drukkið áfengi. Hann hefur því verið án áfengis í 33 ár. Aðspurður hver ástæðan fyrir því sé að hann byrjaði aldrei að drekka, svarar hann:

„Upphaflega gerðu ég og tvíburabróðir minn samkomulag um að drekka ekki. Ástæðan fyrir því að það entist er einfaldlega að löngunin varð aldrei nógu sterk til þess að byrja.“

Hefur þú farið á AA-fundi?

„Hef aldrei sótt fundi markvisst en hef farið þó nokkrum sinnum á stóra AA-fundinn í Höllinni/Háskólabíói.“

Finnur þú fyrir fordómum frá fólki sem drekkur áfengi?

„Alls ekki og man ekki eftir að hafa fundið nokkurn tímann fyrir því.“

Nú eru hundruð manna á biðlista eftir að komast inn á Vog. Finnst þér þurfa að bæta eða styrkja meðferðarúrræði á Íslandi?

„Held að við hljótum að geta gert betur þar og í öðrum heilbrigðismálum.“


Halldór Auðar:

Mynd: DV ehf / Sigtryggur Ari

„Ég hætti að drekka fyrir fjórum árum og hef aldrei litið til baka. Ákvörðunin var einföld og auðveld,“ segir Halldór Auðar Svansson borgarfulltrúi.

„Ég get ekki sagt að ég hafi verið í verulegum vandamálum með drykkju en þetta var hreinlega farið að vera minna og minna skemmtilegt og opnaði bara á neikvæðar tilfinningar og hegðun. Í stað þess að hugsa stöðugt um hvenær væri rétt að drekka og hversu mikið fannst mér snyrtilegast að hætta bara alfarið.“

Halldór bætir við:

„Mér finnst pínu súrt til þess að hugsa að normið sé þannig að þegar fólk hefur byrjað að drekka þá heldur það því bara áfram nema það lendi í algjör öngstræti með það. Það þykir hins vegar óvanalegt að hætta bara af því maður fílar það ekki lengur og telur það ekki henta sér. Mæli alveg með að fólk velti fyrir sér þessum möguleika þó ég hafi í sjálfu sér ekkert á móti drykkju.“

Halldór segir að lokum:

„Í fyrstu voru oft spurningar um af hverju ég væri hættur að drekka og fólki fannst gjarnan skrýtið að ég hafði í raun ekkert svakalega ástæðu aðra en þá að mér fannst þetta ekki lengur vera fyrir mig. Svo síaðist þetta nú inn. Mér finnst hálf gaman af því að vekja fólk svona til umhugsunar um að þetta sé til í mannlífsflórunni, að hætta að drekka án þess að hafa farið alveg út af sporinu.“


Sveinn Hjörtur Guðfinnsson er markþjálfi og ráðgjafi sem á sæti í nokkrum nefndum á vegum borgarinnar. Hann segir líf sitt gjörbreytt:

Hvað varð til þess að þú hættir að drekka?

„Það má segja að ég hafi náð ákveðnum botni sem er þekktur hjá alkóhólistanum. Það sem varð til þess að ég hætti er að ég brást fyrst og fremst sjálfum mér. En sárast var að hafa brugðist börnum sínum á vissan hátt og hafa ekki alltaf verið til staðar. Það er sár sannleikur minn sem ég hét að bæta með edrúmennskunni.“

Hvernig hefur líf þitt breyst?

„Allt annað. Ég er frjáls en um leið mjög meðvitaður um sjúkdóminn. Ég hef vissulega breytt mjög mörgu í lífi mínu til hins betra og til dæmis þá breytist það mikið með að fara út að skemmta sér. Áður fyrr var oft um innihaldslausa leit eftir einhverju sem maður vissi ekki sjálfur hvað var. Eftir sat vanlíðan og sektarkennd oft á tíðum. Það er erfitt að vera „þarna“! Ég á góða vini og fjölskyldu og ég tala ófeiminn um batann, ég segi batann því ég vil horfa í hann. Fortíðin er til þess eins að læra af henni og gera betur.“

Er eitthvað sem þú saknar við áfengi eða önnur vímuefni?

„Nei, ekki neins. En ég kynntist mörgu mjög góðu fólki sem margt hefur náð bata, annað er á sama stað í einhverju formi. Erfiðast er að fylgja vinum sínum til grafar sem sjúkdómurinn tók. Í vetur voru þeir nokkrir, því miður. Ég hef verið svo heppinn að sumt af því er enn samferðamenn mínir, margir í bata og aðrir í neyslu. Mitt hlutverk er að gefa öðrum tækifæri til hins sama og ég fékk.“

Fórstu í meðferð eða sækir þú AA-fundi?

„Ég fór í meðferð fyrst en var augljóslega ekki tilbúinn. Ári síðar fann ég botninn og það var þá, eftir margra daga neyslu, sem ég spyrnti í botninn til að komast upp á yfirborðið. Ég syndi nú vel og horfi til himins. Ég sæki AA-fundi og fer með fundi víða. Það er ómetanlegt og fyrir það er ég afar þakklátur. Samtökin voru og eru mitt.“

Finnur þú fyrir fordómum frá fólki sem drekkur áfengi?

„Já og nei. Tökum dæmi; í matarboði færu fáir að gera athugasemdir við mikla drykkju matargesta á áfengi, en ef umrenningum og ógæfumönnum væri stillt upp við borðið er ég ansi hræddur um að viðhorfið myndi breytast. Sama fíknin og sami sjúkdómur – annar matseðill!“

Nú eru hundruð manna á biðlista eftir að komast inn á Vog. Finnst þér þurfa að bæta eða styrkja meðferðarúrræði á Íslandi?

„Það er löngu ljóst að alkóhólismi er sjúkdómur og hann þarf að meðhöndla af fagmennsku. Hann er orsakavaldur ótal harma í fjölskyldum, vinnustöðum, einkalífi og oft ákvarðanatökum lífsins. Við verðum að bæta í og umfram allt sýna skilning og stytta þennan biðlista. Þetta snertir okkur öll, eða mun gera það með einhverju móti. Þetta varðar okkur öll, við verðum að gera betur, miklu betur.“

Viltu lesa meira? Þú getur strax lesið þessa grein og aðrar í heild sinni hér á DV.is með því að ýta á „Sjá meira“ og nýta þér hagstæða áskriftartilboð frá aðeins 928 kr. á mánuði.
Sjá meira »
Gleymt lykilorð?
Auglýsing

Athugasemdir

Athugasemdir eru á ábyrgð þeirra sem þær skrá. DV áskilur sér þó rétt til að eyða ummælum sem metin verða sem ærumeiðandi eða ósæmileg. Smelltu hér til að tilkynna óviðeigandi athugasemdir.